Chương trình dạy tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài với khung năng lực 6 bậc
39 lượt xem

18/05/2018 | 18:19 GMT+7

Để đáp ứng nhu cầu học tiếng Việt của cộng đồng Việt Nam ở nước ngoài, Bộ GD&ĐT đã xây dựng Chương trình Tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài theo khung năng lực tiếng Việt 6 bậc áp dụng cho các cơ sở đào tạo.

Đây cũng là tư liệu bổ ích cho tất cả những ai quan tâm tới bộ môn Tiếng Việt, muốn dạy tiếng Việt. Văn bản được biên soạn công phu và đang là dự thảo gồm 210 trang để xin ý kiến đóng góp của cộng đồng cùng các chuyên gia. 

Những khó khăn về dạy tiếng Việt ở nước ngoài

Từ nhiều năm nay, việc dạy và học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là sự trăn trở của nhiều thế hệ người Việt sinh sống ở nước ngoài, mà còn là nỗi lòng canh cánh của những người làm công tác quản lý. Mặc dù còn không ít khó khăn, nhưng hoạt động này vẫn có nhiều điểm sáng nhờ nỗ lực của các thầy giáo, cô giáo và bà con kiều bào.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt ở nước ngoài Lương Thanh Nghị cho biết theo thống kê sơ bộ hiện nay ở Mỹ có khoảng 200 trung tâm/cơ sở dạy tiếng Việt, ở Thái Lan có 39 lớp, Campuchia có 33 điểm trường/lớp, Lào có 13 trường/trung tâm dạy tiếng Việt. Các nước Pháp, Đức, Czech, Nga cũng có hàng chục trung tâm dạy tiếng Việt. Tuy nhiên, các cơ sở dạy tiếng Việt thường quy mô nhỏ, mang tính tự phát, không có tài trợ thường xuyên, cơ sở vật chất thiếu thốn, số lượng học không nhiều.

Ông Lương Thanh Nghị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài. Ảnh: TTXVN

Phương thức học chủ yếu học kiểu mặt đối mặt, một phần học trên mạng qua các trang web. Ở một số ít nước, tiếng Việt được giảng dạy như là một ngoại ngữ, học sinh sinh viên học tập trung ở trường, lớp. Còn các lớp học tiếng Việt do các hội, đoàn kiều bào kết hợp đứng ra tổ chức dạy cho con em kiều bào, chủ yếu học vào ngày nghỉ cuối tuần, nghỉ hè hoặc kết hợp vào các chuyến giao lưu, thể thao, du lịch do các hội, đoàn kiều bào và Ủy ban Nhà nước về người Việt ở nước ngoài tổ chức. Các cơ sở này hầu hết không có sách giáo khoa, tài liệu dạy tiếng Việt, từ điển, băng, đĩa… Nhiều nơi sử dụng sách giáo khoa tiếng Việt do NXB Giáo dục Việt Nam phát hành.
Những năm gần đây một số nhà giáo, trí thức trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài đã tự biên soạn sách giáo khoa, sách tham khảo, tài liệu dạy - học để phục vụ cho việc dạy và học tiếng Việt ở nước sở tại nhưng nhìn chung những cuốn sách này chưa đảm bảo yêu cầu chuyên môn, không được cập nhật thường xuyên. Thiếu giáo viên được đào tạo bài bản, chủ yếu là tình nguyện viên thiếu kỹ năng sư phạm, lương và chế độ đãi ngộ không đảm bảo để có thể gắn bó lâu dài với công việc dạy tiếng Việt.

TS. Nguyễn Công Hinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Thường xuyên, Bộ GD&ĐT

Tại tọa đàm "Trao đổi thực trạng dạy và học Tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài và các giải pháp" ngày 22/8/2017, ông Nguyễn Công Hinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT chia sẻ còn có nhiều khó khăn trong việc dạy tiếng Việt cho các thế hệ người Việt ở nước ngoài: thiếu giáo viên, thiếu tài liệu, việc đầu tư quan tâm, ý thức đến việc học tiếng Việt cũng có mức độ, trong mỗi gia đình cũng có nhận thức khác nhau, có thể là do bố mẹ phải làm ăn, kinh doanh buôn bán nên sự tiếp xúc giữa bố mẹ - con cái khó khăn.
Theo đề án của Chính phủ, đã có bộ sách "Tiếng Việt vui", "Quê Việt " có thể vào trang web của Bộ GD&ĐT để tải về và chương trình dạy tiếng Việt trên truyền hình. Thủ tướng cũng đã phê duyệt đề án "Dạy tiếng Việt online" và sẽ xây dựng một cổng thông tin để giúp người Việt ở nước ngoài học tiếng Việt trực tuyến.
Để công tác dạy và học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài hiệu quả hơn, thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ xây dựng chương trình tiếng Việt theo khung năng lực tiếng Việt 6 bậc; đồng thời biên soạn một số tài liệu dạy học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài; tiếp tục bồi dưỡng giáo viên, tình nguyện viên dạy tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài.

Một lớp tập huấn giáo viên dạy tiếng Việt đến từ nhiều nước

Mục tiêu xây dựng chương trình

Chương trình Tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài (dưới đây gọi tắt là Chương trình) được xây dựng nhằm tạo cơ sở cho việc dạy, học tiếng Việt và kiểm tra đánh giá, giúp những người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là thế hệ trẻ muốn có đủ vốn tiếng Việt để thường xuyên sử dụng trong công việc, học tập và nghiên cứu, góp phần duy trì ý thức hướng về cội nguồn, quê hương, đất nước, giữ gìn bản sắc dân tộc. Chương trình gồm 6 trình độ căn bản, bảo đảm tính thiết thực, hiệu quả, phù hợp dễ tiếp cận cho người học.

Một buổi dạy tiếng Việt trong chương trình “Về nguồn” của Hội người Việt tại Pháp. (Nguồn: UGVF)

Quan điểm xây dựng chương trình 

1. Quan điểm toàn diện:

Chương trình được xây dựng từ cách nhìn toàn diệnMức độ thành thạo tiếng Việt gồm nhiều mặt, nhiều phương diện khác nhau. Theo đó, để giảng dạy, học tập và đánh giá đúng được mức độ thành thạo của người học cũng như mức độ hiệu quả của tài liệu giảng dạy, chương trình cần phải bảo đảmcó khả năng phát triển năng lực tiếng Việt một cách toàn diện.
Để có năng lực sử dụng tiếng Việt, người học cần phải:
- Có năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt, hiểu và vận dụng những hiểu biết về văn hoá Việt Nam vào cuộc sống giao tiếp;
- Có khả năng kết nối, sử dụng tiếng Việt trong những phạm vi ngành/chuyên ngành khác nhau;
- Phát triển năng lực tiếng Việt và những hiểu biết về văn hoá Việt Nam qua so sánh, đối chiếu với ngôn ngữ thứ nhất của mình với nền văn hóa ở đất nước mình đang sống;
- Có khả năng sử dụng được tiếng Việt cả trong và ngoài gia đình, trong công việc, nghề nghiệp;

2. Quan điểm hệ thống:

Việc kiến tạo và phát triển năng lực tiếng Việt gồm một chuỗi các thành tố: năng lực ngôn ngữ (tiếng Việt), năng lực văn bản, năng lực thực hiện hành vi ngôn ngữ, năng lực chiến lược giao tiếp, năng lực ngôn ngữ xã hội. Các năng lực này được trình bày trong khung năng lực tiếng Việt dành cho người nước ngoài. Đó là:
- Năng lực ngôn ngữ (kiến thức về tiếng Việt)
- Năng lực tổ chức và xử lý văn bản tiếng Việt
- Năng lực nghe hiểu
- Năng lực đọc hiểu tiếng Việt
- Năng lực tương tác lời nói miệng
- Năng lực tương tác viết
- Năng lực tạo lập lời nói
- Năng lực tạo lập văn bản viết bằng tiếng Việt
- Năng lực về chiến lược giao tiếp bằng tiếng Việt
- Năng lực giao tiếp và ngôn ngữ xã hội.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vũ Hồng Nam, Chủ nhiệm Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài

Nguyên tắc xây dựng chương trình

Chương trình được xây dựng theo những nguyên tắc dưới đây:

1. Nguyên tắc phù hợp: Chương trình phải phù hợp với xu thế phát triển năng lực ngôn ngữ của các nước trong khu vực và trên thế giới.

2. Nguyên tắc khả thi: Chương trình phải dễ áp dụng trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của người học. Theo nguyên tắc này, việc giảng dạy, đánh giá năng lực tiếng Việt của người Việt ở nước ngoài cần theo hướng gọn, nhẹ và dễ thực hiện. Chương trình phải phù hợp với bối cảnh đào tạo. Tuy nhiên, không nên chỉ phụ thuộc vào tính hệ thống mà cần hướng tới sự hoàn thiện theo các chuẩn mực và thông lệ quốc tế để dễ thực hiện liên thông quốc tế.

3. Nguyên tắc nhất quán: Chương trình phải nhất quán trong nội bộ của nó, tránh mâu thuẫn; đồng thời, phải phù hợp với việc học tập ngôn ngữ trong các cơ sở đào tạo ở Việt Nam và nước ngoài.

4. Nguyên tắc có trọng tâm: Trên cơ sở quan điểm toàn diện, Chương trình phải phản ảnh những vấn đề quan trọng có tính quyết định đến năng lực tiếng Việt của người học và cũng phải chú ý thích đáng đến tính đặc thù của tiếng Việt. Trọng tâm học tập và kiểm tra đánh giá trong Chương trình Tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài là việc thực hiện các hành vi giao tiếp.

5. Nguyên tắc có khả năng phân loại: Để đảm bảo nguyên tắc có khả năng phân loại,Chương trình chia thành 6 cấp độ gọi tên theo thứ tự từ bậc 1 đến bậc 6. Mỗi bậc có tiêu chí riêng về năng lực.

Tài liệu đã nêu ra các phương pháp tiếp cận của chương trình, cấu trúc chương trình và nội dung chi tiết cho mỗi bậc trong khung năng lực 6 bậc. Cùng với nội dung chi tiết, tài liệu cũng đưa ra phương pháp giảng dạy và việc kiểm tra đánh giá.

(Theo bigschool)

qc-trang